30 september 2010

Steeds vaker worden in panden met een detailhandelsbestemming, oftewel in winkels, ook horecagerelateerde activiteiten ontplooid. Denk bijvoorbeeld aan de bakker waar een paar tafels en stoelen staan om gekochte etenswaren direct te kunnen opeten of een ijswinkel waar ook een ijsje met een kopje koffie genuttigd kan worden.
Het bestemmingsplan dat ter plekke geldt regelt de activiteiten die in een bepaalt pand mogen plaatsvinden. Als een pand alleen een detailhandel/winkelbestemming kent, dan betekent dat in beginsel dat er geen horeca activiteiten mogen plaatsvinden. Het bieden van zitgelegenheid om ter plekke etenswaren en dranken te nuttigen wordt, ook in de rechtspraak, gezien als een onderscheidend element tussen winkelactiviteiten en horeca activiteiten. Dit betekent dat de ondernemer die denkt een faciliteit aan zijn klanten te bieden door tafels en stoelen neer te zetten zodat er ook ter plekke wat gegeten en gedronken kan worden daar mogelijk problemen mee kan ondervinden bij de gemeente.
Onlangs heeft de rechter zich over een dergelijke kwestie gebogen. In dit specifieke geval ging het om een broodjeszaak waarin in hoofdzaak warme broodjes werden verkocht. De gemeente was van mening dat het feit dat het hier ging om warme etenswaren er op duidde dat deze bedoeld waren om ter plekke op te eten en dat daarmee sprake was van horeca.
De rechtbank heeft overwogen dat het feit dat de bedrijfsvoering slechts gericht is op het verkopen van verschillende soorten broodjes, frisdrank en zoetigheden en dat er geen voorzieningen worden aangeboden die uitnodigen tot het nuttigen van de gekochte waren ter plaatsen, zoals het aanbieden van tafels, borden, bestek, servetten of de mogelijkheid van toiletbezoek alsmede het feit dat de verkochte etenswaren zo worden verpakt dat zij geruime tijd nog op temperatuur kunnen blijven met zich mee brengt dat sprake is van een gebruik als winkel en niet van een gebruik als horeca.
Ten onrechte heeft de gemeente dan ook veel aandacht besteedt aan de aard van hetgeen werd verkocht (warme producten) en aan de inrichting van de zaak, waarbij ruwweg de helft van de zaak benut kan worden als wachtruimte voor bezoekers.
De vraag of sprake is van horeca activiteiten dient – zo lijkt ook hier weer bevestigd te worden – beantwoord te worden aan de hand van de vraag of producten die in een winkel worden gekocht (los van de vraag of het dan gaat om warme of koude broodjes, frisdranken of ijs) ter plekke opgegeten kunnen worden en daartoe de benodigde faciliteiten worden aangeboden door de ondernemer.
Overigens zijn er steeds meer gemeenten die beleid opstellen met betrekking tot horeca activiteiten in winkels, waarbij het in sommige gevallen mogelijk wordt gemaakt om een beperkt deel van de ruimte te benutten voor dergelijke zitplaatsen. Afhankelijk van de gemeente dient hiervoor een ontheffing van het bestemmingsplan aangevraagd te worden. In sommige gemeenten kan dit zonder ontheffing en wordt volstaan met beleidsregels.
Tips
• Realiseer je als (winkel)ondernemer dat op het moment dat je de gelegenheid gaat geven tot het ter plekke nuttigen van etenswaren en dranken je mogelijk problemen kan ondervinden met het bestemmingsplan en het ontbreken van een exploitatie/drank- en horecavergunning (het laatste in het geval er ook sprake is van het verstrekken van alcoholhoudende dranken voor gebruik ter plaatse).
• Ga na welke bestemming het pand heeft en of deze bestemming aldanniet horeca activiteiten mogelijk maakt. Bestemmingsplannen zijn op te vragen/ in te zien bij de gemeente.
• Ga na of de gemeente beleid heeft ten aanzien van dergelijke activiteiten (vaak onder de noemer additionele horeca of mengformule). Dit kan mogelijkheden bieden.
• Indien een zitgelegenheid direct aan de voorkant van een winkel wordt geplaatst en/ of daar direct reclame voor wordt gemaakt, kan eerder sprake zijn van overtreding van het bestemmingsplan dan als de zitgelegenheid meer in het pand zelf is gesitueerd en daar voor geen zelfstandige reclame wordt gemaakt.