Sinds de invoering van het strenge rookverbod in Spanje per 2 januari jl. en de laatste ontwikkelingen binnen de EU vrezen sommige horecaondernemers dat al snel, wellicht zelfs per 2012, er toch een algeheel rookverbod in Nederland zal worden afgekondigd. Vooralsnog lijkt deze vrees ongegrond.

De huidige stand van zaken rondom het Nederlandse rookverbod is inmiddels bekend. Wij verwijzen daarvoor naar http://www.meestermeester.nl/horecarecht/dossier/rookverbod.

Los daarvan spelen er een aantal ontwikkelingen binnen de EU. Ten eerste vindt er binnen de EU beraadslaging plaats over de specifieke tabaksregelgeving. Deze discussie heeft met name betrekking op de inhoud van de tabaksproducten en marketing. Een discussie over een algemeen rookverbod binnen de EU doet zich daarbij niet voor.

Daarnaast speelt er binnen de EU een discussie over de vraag in hoeverre werknemers verdergaand moeten worden beschermd tegen tabaksrook. In dit kader speelt wel de vraag in hoeverre lidstaten de verplichting kan worden opgelegd om nadere maatregelen te treffen. In dit kader heeft een zogenaamde “eerste consultatie” plaatsgevonden. De Europese Commissie zal naar verwachting binnen een afzienbare tijd daarover een standpunt innemen.

Op grond van de eerdere Europese beraadslaging en besluitvorming bestaat er een aanzienlijke kans dat de EU aan de lidstaten zelf zal overlaten hoe zij één en ander zelf reguleren (op grond van het zogenaamde “subsidiariteitsbeginsel”).

Daarnaast bestaat er de mogelijkheid dat de EU een verdergaande verplichting aan de lidstaten oplegt, bijvoorbeeld in de vorm van een richtlijn. Dit hoeft overigens allerminst een verplichting in te houden tot het instellen van een rookverbod, maar zou ook zeer goed kunnen inhouden het treffen van maatregelen die binnen een bepaald kader door de lidstaten zelf nader kunnen worden vormgegeven.

Het is nog maar de vraag of deze ontwikkelingen invloed zullen hebben op het Nederlandse rookverbod in de horeca. De laatstgenoemde discussie vindt namelijk een juridische basis in de bescherming van werknemers. In Nederland is nu juist een uitzondering op het rookverbod gemaakt ten behoeve van horecabedrijven zonder personeel. De kans is dan ook groot dat, voor zover er al nadere richtlijnen en/of aanwijzingen zouden volgen vanuit de EU, de Nederlandse regelgeving (zoals deze thans wordt voorbereid) een toets aan eventuele Europese regelgeving zou kunnen doorstaan.

In ieder lijkt er geen juridische grondslag aanwezig om in dit stadium reeds te spreken over mogelijke gevolgen voor het Nederlandse rookverbod per medio 2012.

Op 3 november kondigde de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Edith Schippers, aan dat het kabinet het voornemen heeft een uitzondering te creëren op het rookverbod in de horeca voor cafébedrijven met een nuttig vloeroppervlak van 70 m² en zonder personeel.
De eis dat er geen personeel werkzaam mag zijn is een aanvulling op hetgeen reeds in het regeerakkoord was opgenomen en in lijn met de huidige Tabakswet, die werknemers beoogt te beschermen tegen blootstelling aan tabaksrook. Opvallend is dat de uitzondering alleen gecreëerd wordt voor cafés en dus niet voor kleinere restaurants of snackbars.
Teneinde de versoepeling juridisch te verankeren zal de Minister zo snel mogelijk een wijziging doorvoeren in het Besluit uitvoering rookvrije werkplek, horeca en andere ruimten. Over de wijziging zal wel nog advies verkregen moeten worden van de Raad van State. Ook wordt de voorgenomen wijziging aanhangig gemaakt bij de Eerste en Tweede Kamer.
Gelet op de voorgenomen wijziging heeft de Minister aangegeven dat de handhaving van cafés zonder personeel en met minder dan 70 m² aan horecalokaliteit op naleving van het rookverbod geen prioriteit meer heeft en dat boetebeschikkingen tegen deze groep worden ingetrokken.
Toch blijft er, tot dat de wetgeving daadwerkelijk is aangepast, de nodige onduidelijkheid bestaan over de versoepeling van het rookverbod. Hoewel de oppervlaktemaat verduidelijkt wordt door aansluiting te zoeken bij het begrip horecalokaliteit uit de Drank- en Horecawet (kort gezegd de voor publiek toegankelijke ruimten) wordt het begrip ‘personeel’ niet verder verduidelijkt. Wordt alleen van personeel gesproken indien er sprake is van een daadwerkelijke arbeidsverhouding inclusief beloning of wordt – zoals bijvoorbeeld ook gebeurd bij de Wet arbeid vreemdelingen – al gesproken over ‘personeel’ indien er sprake is van feitelijke werkzaamheden? En gelden bijvoorbeeld meewerkende echtgenoten als personeel of niet?
Ook lijkt de Minister de versoepeling alleen te willen maken voor cafés en niet voor kleinere restaurants of snackbars. Dat kan vragen oproepen bij cafés die een klein assortiment aan etenswaren voeren, bijvoorbeeld een ‘daghap’.
Tips:
• Ga bij het berekenen van de oppervlaktemaat uit van het begrip ‘horecalokaliteit’ zoals opgenomen in de Drank- en Horecawet en niet van de bruto vloeroppervlakte.
• Bedenk dat er slechts sprake is van ‘gedogen’ vooruitlopend op aanpassing van de regelgeving. Er kan nog van alles aangepast of gewijzigd worden.
• In de aangepaste wetgeving zal een bordje waarop is aangegeven dat er sprake is van een ‘rook café’ verplicht worden, nu geldt deze eis nog niet.
• Wees voorzichtig met een te strikte uitleg van het begrip ‘personeel’. Het is mogelijk dat dit begrip (veel) ruimer wordt uitgelegd dan in de volksmond gebruikelijk is.
• Bent u van mening dat u ten onrechte een boete heeft gehad voor overtreding van het rookverbod, gezien de aangekondigde versoepeling, wijs de betreffende instantie dan op het nieuwe beleid van de Minister.